“Yaşını başını almış bir adamım ben. Son otuz yıldır, yaptığım iş gereği biraz farklı, hatta garip denebilecek birçok insanla hiç de sıradan sayılamayacak ilişkilerim oldu. Bildiğim kadarıyla şimdiye kadar bu insanlar hakkında hiçbir şey yazılıp çizilmiş değil: Hukuk metinlerini kopya eden memurlardan ve kâtiplerden bahsediyorum. İşim icabı ya da kişisel nedenlerle bu insanların birçoğunu tanıdım. İstesem onlar hakkında kibar beyleri gülümsetecek, hassas ruhları ise gözyaşlarına boğacak sayısız hikâye anlatabilirim. Ancak Bartleby’nin hayatından birkaç anı paylaşmak için tüm kâtiplerin hikâyelerinden vazgeçiyorum. O, hayatım boyunca gördüğüm, duyduğum en tuhaf kâtip. Diğer kâtiplerin hayatlarını bir çırpırda anlatabilirim, ama Bartleby için böyle bir şey mümkün değil. Bu adam için gerçek ve tatmin edici bir biyografi oluşturacak hiçbir malzemenin olmadığını düşünüyorum. Böyle bir eksiklik, edebiyat dünyası için onarılamaz bir kayıp. Bartleby, birincil kaynaklar dışında hakkında hiçbir bilgi edinemeyeceğiniz insanlardan. Üstelik onun durumunda bu kaynaklar da oldukça az. Bartleby hakkında bildiklerim, şu hayrete düşmüş gözlerimin gördükleridir. Aslında bir de ileride göreceğiniz şüpheli bir söylenti var.”
(Herman Melville, Kâtip Bartleby, Çeviren Sibel Kuşça, Timaş Yayınları, İstanbul, 2015, Hikâyenin giriş paragrafı)
